Giriş

“Hukmün Açıklanmasının Geri Bırakılması (HAGB)”, Türk Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 231. maddesinde yer alan, sanığa “cezanın sonuç doğurmayacağı bir şans” veren özgün bir mekanizmadır. Bu kurum, mahkumiyet hükmünü açıklanmayı erteleyerek belirli şartların sağlanması halinde “davanın düşürülmesi” sonucunu doğurur.

🔍 HAGB’nin Hukuki Tanımı ve Amacı

• 231. maddedeki düzenlemeye göre HAGB; sanığın belirli şartları (ceza süresi, sabıka durumu, zarar giderimi vb.) sağlaması halinde, açıklanan hükmün sonuç doğurmayacağı biçimde geciktirilmesidir.
• “Yargı sistemi içinde sanığa ikinci bir şans” tanır: belirlenen denetim süresi içinde yeniden suç işlenmezse, karar hukuken ortadan kalkar.

✅ HAGB Şartları

1. Suça İlişkin Şartlar

• Verilen hapis cezası 2 yıl ve altında olmalı; adli para cezası da doğrudan hükmedilmiş olabilir.
• Bazı suçlar HAGB’ye tabi değildir (örneğin disiplin suçları, karşılıksız çek). Terör suçları ise bazı koşullarda HAGB kapsamında olabilir.

2. Sanığa İlişkin Şartlar

• Kasıtlı suçtan sabıka olmamalı; taksirli suçlar hariç önceki HAGB veya mahkûmiyet engel teşkil eder.
• Mahkeme, “sanığın yeniden suç işlemeyeceği” konusunda kanaat getirmeli. Bu kriterin gerekçesi kararın gerekçesinde gösterilmelidir.
• Mağdur zararını tazmin etme şartı da olabilir; tam veya taksitli ödeme mümkün.
• Daha önce aynı kişi hakkında HAGB verilmemiş olmalı ve denetim süresi içinde ikinci kez HAGB uygulanamaz.

⏳ Süre ve Süreç

HAGB’nin Avantajları

• Adli Sicile İşlemez: HAGB kaydı, sabıka kaydına yansıtılmaz; e‑devlet veya operatör sicillerinde görünmez.
• Kamu Görevine Engel Yok: Memuriyet, milletvekilliği, avukatlık vb. meslekler önünde yasal bir engel oluşturmaz.
• İkinci Şans: Sanığa tekrar topluma kazandırılma fırsatı sunar.

Güncel Reformlar

1. 2023 Anayasa Mahkemesi Kararı: 1 Ağustos 2023’de bazı hükümler iptal edildi.
2. Reform Sonrası Düzenlemeler: HAGB yapısının özü korunmuş, müsaderelerle ilgili belirsizlikler giderilmiş .

Örnek

Bir sanığa;

• İlk kez işlenen, 1 yıl hapis cezası içeren bir suçtan,
• İlk mahkûmiyet ve sabıkasız olması,
• Mağdur zararı taksit/derhal ödenmesi,
• Mahkemece “yeniden suç işlemeyebilir” değerlendirmesi yapılarak,
  5 yıl denetimle HAGB kararı verilebilir. Süre sonunda şehir yaşamına olumsuz kayıt olmadan geri dönebilir.

📌 Sonuç

HAGB, adalet sistemi içinde önleyici ve toplumsal yeniden kazandırma amaçlı kritik bir kurumdur. Şartların yerine getirilmesi halinde sanığa borçlardan, adli sicilden ve mesleki kayıplardan korunmak için kelimenin tam anlamıyla "ikinci bir fırsat" sunar. 2023 reformlarıyla daha net bir hukuki çerçeveye kavuşmuştur.

⚠️ Hatırlatma

Her dosya özelidir: HAGB kararı şartların somut olayda sağlanmasına ve hakim takdirine bağlıdır. Kapsamlı hukuki destek ve savunma için bir ceza hukuku avukatına danışmak önemlidir.